Huisplattegronden in Nederland
Archeologische sporen van het huis

http://publicaties.cultureelerfgoed.nl/publicaties/huisplattegronden-in-nederland-archeologische-sporen-van-het-huis
In dit boek wordt de ontwikkeling geschetst van de huizenbouw in Nederland, vanaf de komst van de eerste boeren zo’n 7000 jaar geleden tot aan de dertiende eeuw.
Archeologisch onderzoek heeft door de jaren heen in Nederland duizenden huisplattegronden opgeleverd. In dit boek belichten diverse auteurs de geschiedenis van de huisplattegrond vanuit verschillende invalshoeken. Het boek laat niet alleen de stand van kennis op dit gebied zien, maar schetst ook de kennislacunes en belicht de methodieken die nodig zijn om het onderzoek verder te helpen.
 
Sporen van palen
Huisplattegronden komen vaak bij opgravingen in Nederland te voorschijn en behoren daarmee tot een van de meest onderzochte en meest intrigerende archeologische fenomenen. Deze sporen leveren een cruciale bijdrage aan de kennis over boerensamenlevingen uit het verleden. In de Nederlandse bodem zijn de resten van oudtijdse bewoning alleen onder de grond terug te vinden. Die sporen bestaan meestal uit verkleuringen van de grond die laten zien waar de palen en de wanden van het huis hebben gestaan. Zij laten zo – afhankelijk van de omstandigheden – een meer of minder herkenbare plattegrond in de bodem achter.

Voor wie
Dit boek vormt een handboek voor archeologen, maar is ook geschikt voor studenten archeologie en liefhebbers die geïnteresseerd zijn in de ontwikkeling van de huisplattegrond in Nederland.
Inhoud
 
1 Inleiding
A.G. Lange 1
 
2 De huisplattegrond als archeologisch studieobject: Een korte bespiegeling over de theoretische achtergronden
J.H.C. Deeben en E.M. Theunissen 5
 
3 Ervaringen en overwegingen bij het opstellen van een typologie van opgegraven huisplattegronden
H.T. Waterbolk 17
 
4 De huizen van de bandkeramiek (LBK) in Nederland
P. van de Velde en I.M. van Wijk 29
 
5 Huisplattegronden uit het Laat- en Midden-Neolithicum in Nederland
E. Drenth, T.J. ten Anscher, J.C.G. van Kampen, G.R. Nobles en P.J.A. Stokkel 61
 
6 Huisplattegronden uit Noordoost-Nederland
H.M. van der Velde 97
 
7 Huisplattegronden uit de late prehistorie in het rivierengebied
S. Arnoldussen en E.M Theunissen 115
 
8 Huisplattegronden uit de Brons- en IJzertijd van West-Friesland en Texel
E. Lohof 143
 
9 Huisplattegronden uit de late prehistorie in Zuid-Nederland
H.A. Hiddink 169
 
10 Laatprehistorische huisplattegronden in het kustgebied
M.S.M. Kok en E.A. Besselsen 209
 
11 Gebouwplattegronden uit de Romeinse tijd in Zuidoost-Nederland
H. van Enckevort en J. Hendriks 235
 
12 Huisplattegronden uit de Late-IJzertijd en de Romeinse tijd in het Midden-Nederlandse rivierengebied
J. van Renswoude en G.L. Boreel 273
 
13 Wonen in het Westen: Huisplattegronden in het West-Nederlandse kustgebied uit de Late-IJzertijd en de Romeinse periode
S.W. Kodde 297
 
14 Vroegmiddeleeuwse huisplattegronden uit Zuid-Nederland en hun weergave
F. Theuws 313
 
15 Middeleeuwse huisplattegronden in West- en Midden-Nederland
J. van Doesburg 341
 
16 Huisplattegronden van agrarische nederzettingen uit de Volle Middeleeuwen in het Maas-Demer-Scheldegebied
A. Huijbers 367
 
17 Bouwen in de stad: Het ontstaan en de vroegste ontwikkeling van het Nederlandse stadshuis
H.M.P. Bouwmeester 421
 
18 Brabantse boerderijplattegronden vanuit bovengronds perspectief
J. Toebast 465
 
19 Kruisjes en rondjes: De weergave van huisplattegronden in archeologische publicaties
J. van Doesburg en A.G. Lange 479

ISBN-13: 9789491431647

Pages: VIII, 496

Cover: Hardcover

Format: 210 x 296 x 30 mm; full colour ill.

Price incl. VAT: €74.95

 

Overdracht 100 jaar DPV Archief en lezing een feit

100-jaar DPV-archief naar het Drents Archief.

Op 9 april vond de officiële overdracht plaats van het bijna 100-jarig DPV-archief aan het Drents Archief. Daar wordt dit archief voortaan bewaard en kan iedereen dit archief in de studiezaal raadplegen.
Alvorens in zuurvrije mappen en dozen te zijn opgeborgen, genummerd en voorzien van een inventarislijst, moesten echter eerst zes zware verhuisdozen vol papier en spinnenwebben worden aangepakt. Hiervoor heeft het bestuur DPV-lid Saïd uit Hoogersmilde gevraagd en bereid gevonden.
Mooijman heeft alle documenten door zijn handen laten gaan. Veel van wat voor de toekomstige generaties niet van belang is, heeft hij in goed overleg met het Drents Archief en het bestuur van de DPV in het ‘ronde archief’ gedeponeerd

Rumoerige tijden

Ter gelegenheid van de overdracht van het DPV archief werd na officiële overhandiging een lezing gegeven door archeoloog dr. Ernst Taayke. De aanlokkende titel van de lezing was: Rumoerige tijden.

De boeiende en leerzame lezing met enige diepzinnige en serieuze humor ging over de Romeinen die zich ingroeven aan de Rijn. Hun aanwezigheid daar was ook in Noord-Nederland eeuwenlang merkbaar. Als vreeswekkende macht, als voorbeeld en tenslotte als prooi. Lokale stammen roerden zich vanaf het begin; de volksverhuizingen begonnen in feite al vóór de jaartelling. En dan was er nog de merkwaardige relatie tussen zandbewoners van Drenthe en de mensen in de kwelderstreken van Groningen.

Het was een avond over Romeinen, Drenten, Friezen, Chauken, Franken en Angelsaksen, over perioden van voorspoed en leegloop, aan de hand van vondsten en grondsporen. Zo passeerden de versterkingen in Noord-Drenthe de revue en de wierden en andere nederzettingen uit de Romeinse periode.

Wie is dr. Ernst Taayke
De archeoloog dr. Ernst Taayke is beheerder van het Archeologische Depot te Nuis. Zijn proefschrift dat hij 1996 verdedigde is het standaardwerk geworden op het gebied van het handgevormde Noord-Nederlands aardewerk van de 6e eeuw v.Chr. tot de 4e eeuw na Chr. Hij is beheerder van het Noordelijk Archeologisch Depot te Nuis waar de archeologische vondsten uit de provincies Drenthe, Friesland en Groningen worden bewaard.

  

Sporen in het landschap van Westerveld

"Sporen in het landschap van Westerveld" is de titel van de tentoonstelling die op donderdag 17 april 2014 zal worden geopend in het Archeologisch Centrum West-Drenthe te Diever.
 
De geschiedenis heeft vele eeuwen lang een stempel gedrukt op het landschap van de gemeente Westerveld.
Niet alleen het verre verleden, de prehistorie, maar ook het meer recente verleden, de Tweede Wereldoorlog, kent vele plaatsen die daarvan getuigen.
Het Archeologisch Centrum West- Drenthe en de historische verenigingen van Havelte en Diever willen daaraan gestalte geven met een gezamenlijke tentoonstelling over de sporen die in het landschap zijn achtergelaten.
De tentoonstelling bestaat uit twee delen. Een viertal bijzondere archeologische parels in het landschap van Westerveld worden met uniek vondst- en beeldmateriaal weer zichtbaar gemaakt. Daarnaast worden nog aanwezige fysieke sporen uit de Tweede Wereldoorlog middels beeld- en tekstmateriaal tentoongesteld.
 
Archeologisch Centrum West-Drenthe
Brink 7
7981 BZ
Diever
 
Openingstijden dinsdag  t/m zondag van 13:30 tot 17:00 uur
in juli en augustus ook open op maandag van 13:30 tot 17:00 uur

“Fraaie vondsten bij de aanleg van een gasleiding“

Deze lezing heeft inmiddels plaatsgevonden. Meer dan 60 toehoorders waren aanwezig.

Op woensdag 12 maart 2014, zal om 19.30 uur, in de Kloosterhof, Brink 40, Assen een boeiend verslag worden gegeven van de resultaten van het archeologisch onderzoek dat tussen 2009 en 2013 plaatsvond tijdens de aanleg van de honderden kilometers ondergrondse gasleidingen vanuit Groningen naar het zuiden van het land. De presentatie zal worden gegeven door drs. Janneke Hielkema, werkzaam bij RAAP Archeologisch Advies Bureau.
Janneke Hielkema is meer dan 15 jaar werkzaam als veldarcheoloog en kent de Drentse en Groninger bodem als geen ander.
 
Toelichting
Tussen 2009 en 2013 zijn door de N.V. Nederlandse Gasunie honderden kilometers ondergrondse gasleidingen aangelegd in het kader van de Noord-Zuid Route. Hierbij zijn op verschillende locaties archeologische opgravingen uitgevoerd. Een aantal van deze locaties wordt nader besproken. Hierbij gaat het om de volgende opgravingen: op de Noordes bij Ees werden huisplattegronden en waterputten uit de Bronstijd en Middeleeuwen gevonden. Hier heeft de voorganger van het middeleeuwse Ees gelegen. Ten zuiden van het Oranjekanaal bij Orvelte zijn mammoetbotten opgegraven van 50.000 jaar oud. Deze vindplaats was in 1991 ontdekt bij de aanleg van een naastgelegen gasleiding. Naast mammoet zijn ook resten van wolharige neushoorn, vogels, vissen en kevers gevonden. Een team van specialisten is ingezet om deze resten te onderzoeken. Daarnaast is het profiel van de afzettingen waarin deze resten gevonden zijn door geologen bestudeerd. Deze onderzoeken hebben veel informatie opgeleverd over het landschap en het klimaat tijdens de periode waarin de mammoeten van Orvelte leefden. Ten slotte doorsneed de gasleiding bij Ommen het archeologische monument Varseneres. Op deze vindplaats, waar al in de jaren 70 van de vorige eeuw de eerste gasleiding doorheen gelegd werd, ligt niet alleen een grafveld uit de Late Bronstijd, maar ook zijn resten uit de IJzertijd, Romeinse tijd en Middeleeuwen aangetroffen.


Fraaie "IJzertijd" veenbrug bij Smilde weer te bewonderen.

De afgelopen tijd is er door veel vrijwilligers hard gewerkt aan de reconstructie c.q. renovatie van de Veenbrug  ten noorden van  Smilde. De reconstructie ligt in het tracé van de oorspronkelijke Veenbrug van 2200 jaar geleden. Toen lagen er meer Veenbruggen in dit gebied. Zij verbonden de ene hoge woonplek met de andere.
Het was aan wethouder Jannes Pit van de gemeente Midden-Drenthe  die het informatiepaneel feestelijk onthulde en daarmee de IJzertijd weer terug haalde in onze tijd.
De oorspronkelijke veenbruggen in dit gebied mogen worden gezien als de “eerste” verkeersverbindingen in Drenthe.   

De veenbrug is in 1886 al ontdekt en in 1902 gefotografeerd en is met de turfafgraving en ontginning verdwenen. In 1983 is de veenbrug archeologisch onderzocht. In 1995 is een stukje van de Veenbrug gereconstrueerd maar is in de loop van de jaren door verrotting deels verdwenen. Nu ligt de Veenbrug er als educatief gegeven,  zodat ieder een voorstelling kan maken hoe zo’n weg er in de IJzertijd heeft uitgezien.      
 
Een Videoverslag van de opgraving van een veenweg/veenbrug  met uitleg van de opgravingsleider Wil Casparie die werd geïnterviewd door Prof.Dr. J.H. Tom Bloemers is te zien op:  http://www.youtube.com/watch?v=kjVRzgh7w2M

  



JUBILEUMUITGAVE "Proefsleuven"

'Het historisch besef is geen vanzelfsprekendheid'

In het eindexamen Nederlands werd dit jaar dit citaat van Manta Matthijsen, uitge­sproken tijdens de Huizingalezing van 2009, overgenomen. Deze uitspraak geldt echter met voor de leden van de DPV, de Drents Prehistorische Vereniging. De ge­middelde DPV-er heeft juist wel een drang om te weten hoe anderen vroeger leef­den. Die nieuwsgierigheid en drang naar kennis wordt door de DPV-leden al 100 jaar lang m verenigingsverband beleefd. Men gaat graag met elkaar op zoek naar de vroegste tijden m binnen- en buitenland. In het midden van de jaren zestig van de vorige eeuw telde de vereniging zelfs meer dan 500 leden. Zo veel plezier aan het vergaren van kennis in 100 jaar vraagt om een jubileumuitgave vol kennis. We beslo­ten om voor deze gelegenheid een speciale uitgave van ons verenigingsorgaan De Spieker samen te stellen.
In deze jubileumbundel heeft een aantal wetenschappers en amateurs de handen in één geslagen om met elkaar een chronologisch overzicht samen te stellen van de prehistorie in Drenthe, van de vroegste tijd tot ongeveer 1200 na Chr. Deze hoofdstukken, verdeeld over acht perioden, worden voorafgegaan door een korte geschiedenis én de 'prehistorie' van de jubilerende vereniging zelf. De bundel beoogt echter niet een compleet overzicht te geven van de Drentse pre- en protohistorie. De persoonlijke noot van de auteurs overheerst. Zo ontbreken zelfs de hunebedden na­genoeg in woord en beeld. U moet dit boek zien als een 'proeve' van de resultaten van onderzoek m deze provincie die zo rijk is aan archeologische vondsten. Vandaar dat we het boek de titel 'Proefsleuven' hebben meegegeven.
Alle auteurs hebben daar met veel inzet en geheel belangeloos aan bijgedra­gen. De gewaardeerde bijdrage van diverse sponsors maakte het mogelijk dit boek als een verjaardagsgeschenk aan onze leden te kunnen aanbieden.
Hopelijk levert deze bundel een bijdrage aan de versterking van de relatie tussen de DPV en het wetenschapsveld.
 
November 2013,
Ben HC Westerink.
namens het bestuur van de DPV
 
Het boek 'Proefsleuven' bevat 244 pagina's en vele illustraties.
De prijs van het boek bedraagt € 20,00 excl. verzendkosten. Het boek is te bestellen via info@dpv.nu met vermelding van uw naam, adres en telefoonnummer. 

Een boeiende en gezellige DPV Jubileumdag

De viering van 100 jarig Drents Prehistorische Vereniging vond plaats op zaterdag 2 november 2013 in het ICO, Centrum voor Kunst & Cultuur in Assen. De titel van het congres is: "Het laatste Nieuws uit een oeroud landschap".

De dag werd voor de 100 jarige met waarderende woorden geopend door Commissaris van de Koning, Jacques Tichelaar.  Na zijn openingstoespraak ontving hij als eerste het jubileumboek "Proefsleuven".
De sprekers van de dag brachten boeiende en interessante lezingen. De samenvattingen daarvan zullen verschijnen in De Spieker.  


 

Bijlagen

Nieuwsbrief

Ontvang ook onze
digitale nieuwsbrief: