“Onder hunebed D27 van Borger ligt een cultusplaats”
Bron: DvhN 1-9-2010
Nogmaals pleidooi voor opgraven van grootste hunebed van
Nederland
Onder het grootste hunebed van Nederland
zijn sporen gevonden van voor de bouw van het grafmonument. Hunebed D27 kon
wel eens gebouwd zijn op een oudere cultusplaats. Dat concludeert directeur
Hein Klompmaker van het Hunebedcentrum in Borger, nadat zeven deskundigen de
resultaten hebben bestudeerd van bodemonderzoek daar. Klompmaker gebruikt de
nieuwe vermoedens om nogmaals te pleiten voor het opgraven van het hunebed.
Hij voert dat pleidooi in het nieuwste nummer van Geschiedenis
Magazine. Hij kan op basis van de bodemscan geen al te vergaande conclusies
trekken. Zeker is volgens hem dat de keldervloer van het hunebed voor het
grootste gedeelte onaangetast is, waardoor er interessante vondsten verwacht
mogen worden. Maar daaronder, daterend van voor de bouw van het hunebed
(pakweg 5000 v.Chr.), zijn sporen aangetroffen van wat op het oog menselijke
resten zijn. "Dat zou kunnen betekenen dat hunebedden niet op toevallige
plekken liggen, maar op plaatsen die daarvoor al een bijzondere betekenis hadden,
als cultusplaats bijvoorbeeld", zegt Klompmaker.
In een beekdal naast het hunebed
werden ook sporen van menselijke activiteit aangetroffen. Klompmaker hoopt ook
daar de spa in de grond te kunnen steken. "We weten niets over de relatie
van een hunebed met een dorp in de buurt. In Denemarken en Zweden wordt veel
meer opgegraven, daar is de kennis over de hunebedden dus ook veel
groter."
Klompmakers betoog kan op gefronste wenkbrauwen rekenen binnen de
archeologische wereld. Veel archeologen willen liever niet graven, onder het
motto: 'opgraven is vernietigen'. Zo lang een archeologische vindplaats niet acuut
wordt bedreigd, kunnen vondsten beter in de grond blijven zitten, menen veel
archeologen.
---000---
Kinderschedeltje gevonden
Bron: DvhN 27 augustus 2010
Onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen hebben in een terp in het Friese Jelsum een kinderschedeltje
gevonden tijdens opgravingen. Volgens een van de onderzoekers, Johan Nicolay, lag het in een oude put. Het
hoofd is daar ergens tussen het jaar nul en
400 na Christus ingegooid. Waarschijnlijk
bij een ritueel. Volgens Nicolay is de vondst van een kinderschedel uit
die tijd bijzonder.
---000---
Oudste pijlpunten
ooit gevonden
Bron: DvhN 27 augustus 2010
Zuid-Afrikaanse archeologen
hebben de oudste pijlpunten ooit gevonden.
De voorwerpen zijn ongeveer 64.000 jaar oud, enkele tienduizenden jaren ouder dan de
oudste tot nu toe bekende
pijlpunten. Bij een nader onderzoek werden minieme sporen van bloed en
botten gevonden, wat aangeeft dat de brokstukken
daadwerkelijk werden gebruikt als
pijlpunten.
---000---
IJsman Ötzi werd in Alpen begraven
Bron: DvhN 27 augustus 2010

De
beroemde ijsman Ötzi, wiens gemummificeerde lijk in 1991
werd gevonden in de Alpen, is daar
niet gestorven, maar alleen ceremonieel
begraven. Dat stelt de archeoloog Alessandro Vanzetti. Hij concludeert na vijf
jaar onderzoek dat Ötzi 5300 jaar
geleden is omgekomen bij een gevecht
op lagere hoogte. Pas maanden later werd zijn stoffelijk overschot overgebracht naar de bergpas.
---000---
Uitnodiging voor open dag opgraving Jelsum (Fr.) 28 augustus
2010
Het Groninger Instituut voor Archeologie van de RUG en
het Fries Museum houden op zaterdag 28 augustus een open dag op de opgraving
van een grote steilkant (100 m lang, 4-5 m hoog) in de terp van Jelsum
(Friesland, 6 km ten noorden van Leeuwarden). Iedereen is van harte welkom. De
bezichtiging begint om 10.00 uur en duurt tot 16.00 uur. Johan Nicolay geeft
een toelichting op wat te zien is in de steilkant en in een dwarssleuf daarop.
Vondsten van commerciële afgravingen uit het begin van de 20e eeuw, van eerder
onderzoek uit 1981 en van de huidige opgraving zijn te bewonderen.Het onderzoek
op de terp van Jelsum vindt plaats in het kader van een meerjarig onderzoek
onder leiding van Johan Nicolay. In voorgaande jaren werd in Anjum en Achlum
opgegraven.
De opgraving ligt aan
de Skierhusterwei, vlak ten noorden van de kerk. De meeste ruimte om te
parkeren is bij groenteveiling Boonstra in het dorp (gebruik de linker ingang).
Jelsum is ook per fiets en per bus prima te bereiken. Komt u vooral per fiets
of bus! Archeotolken, archeologen en conservatoren geven uitleg op diverse
plekken op het onderzoeksterrein. Voor kinderen is een speciaal programma. Ook
de Dekema state en het fraaie kerkje zijn toegankelijk voor het publiek. Op de
Dekema state kunt u voor eigen rekening iets gebruiken. Kortom, voor ieder wat
wils. Komt allen!
---000---
Oeroude
verrassing op Drentse rotonde
Bron:
DvhN 19 augustus 2010
door
Jan Wierenga
·
Prehistorische marskramers
uit Aken handelden in zeldzaam vuursteen
·
Ook prehistorische maalsteen
gevonden
Amateur-archeoloog Fokko ten Hoor uit Annerveenschekanaal
heeft bij de rotonde van Gieten recentelijk een prehistorische maalsteen
gevonden. Het forse, komvormige voorwerp dat uit het Neolithicum dan wel de
Bronstijd stamt en daarmee een slordige 4000 jaar oud moet zijn, is volkomen
gaaf. De vondst werd bekeken door de archeoloog Jaap Beuker van het Drents Museum
in Assen, die bij Ten Hoor thuis nog een tweede
oeroude verrassing wachtte.
Ik zag daar een fragment van een
bijl liggen, vervaardigd van een steensoort die in Drenthe niet voorkomt, het
zogeheten Lousberg vuursteen. Prehistorische werktuigen gemaakt van deze
steensoort zijn in Drenthe bijna niet gevonden; een handjevol slechts. Daartussen
zat ook maar één gaaf exemplaar, een bijl uit Exloo. Het bijlfragment van Fokko
ten Hoor is dus een bijzondere vondst." De amateur-archeoloog vond
het fragment in de bedding van de Drentsche
Aa nabij Midlaren.
Lousberg vuursteen is genoemd naar een hoogte in de Duitse stad
Aken. Het is een grijsbruine soort met rode vlekken. 'Lousberg' is bijvoorbeeld
veel zeldzamer nog dan het kostbare rode vuursteen van Helgoland (Duits eiland
in de Noordzee) waaruit ook werktuigen werden gehakt. Dat deze steensoorten
in Drenthe opduiken, geeft aan dat er in de prehistorie al handelsroutes
bestonden, gebruikt door rondreizende kooplieden: de prehistorische
marskramers.
De maalsteen die Ten Hoor bij Gieten vond, stamt uit de tijd van
de hunebedbouwers, zo'n 5000 jaar geleden.Ter plaatse wordt de rotonde in de nm gereconstrueerd, wat gepaard gaat met
groot grondverzet. Maalstenen uit de prehistorie worden weliswaar niet
veelvuldig gevonden, maar zijn niet uniek. Ze werden gebruikt om de toen
gangbare graansoorten te malen, zoals gerst, emmertarwe en gierst. 'Lousberg'
wordt bijna nooit gevonden in Drenthe
Foto boven: Een van Fokko ten Hoor's
archeologische vondsten, de maalsteen. Foto: Dennis Beek
---000---
Retourtje Steentijd
Stichting Try ouT en het Hunebedcentrum organiseren in september
a.s een workshopreeks voor kinderen. Vier afwisselende workshops die de tijd
van het Trechterbekervolk laten herleven.
Op zaterdag 5 september maken kinderen
bij het Hunebedcentrum kennis met de tijd van de hunebedbouwers.
De kinderen leren
vuur maken, zien de oude gebruiksvoorwerpen en luisteren naar de boeiende
verhalen van de gids.
Met de verhalen over de steentijd in het
hoofd gaan de kinderen zaterdag 11 september bij Try ouT onder leiding van een
kunstenaar een grottekening maken in verschillende materialen.
Zaterdag 18 september kiezen kinderen
naar aanleiding van een verhaal zelf hun held of god waar ze een
schilderij van gaan maken. Op zaterdag 18 september openen de kinderen in het
Hunebedcentrum de tentoonstelling met de door hun gemaakte kunstwerken. En gaan
ze ook aan de slag in de prehistorische keuken.
De vier workshops zijn bedoeld voor
kinderen van 5-12 jaar.
De kosten voor de vier workshops
bedragen vijfenveertig euro. De workshops
zijn inclusief materialen. Workshop 2 en
3 vinden plaats bij Try ouT in Borger. De andere workshops zijn bij het
Hunebedcentrum in Borger.
Aanmelden kan tot l september a.s. bij
het Hunebedcentrum. Bronnegerstraat 12, 9531 TG Borger, tel. 0599 236374,
info@hune-bedcentrum.nl. De workshops gaan door bij minimaal 7 personen. Er
is plek voor maximaal 10 personen.
---000---
Oeroud ‘Chileens’ koraal op de
Hondsrug
Bron: DvhN 3
augustus 2010 door Bernd Otter
• Opgravingen bij Gieten blijven verrassen
• Behalve zwerfkeien ook fossielen
• Prehistorische koraal 'afkomstig uit' Chili
Bij de
aanleg van het nieuwe verkeersplein bij Gieten is prehistorisch koraal gevonden.
Bij de graafwerkzaamheden is eerder al een
partij zwerfkeien opgegraven die door de provincie als Drents erfgoed
aan het Hunebedcentrum is geschonken.
De vondst van fossiele koralen van 475 miljoen jaar geleden wordt
door stenendeskundige Harry Huisman minstens zo bijzonder genoemd. Het is de
eerste keer dat in Drenthe een kalksteenlaag is gevonden met zoveel
fossielen. Bij Haren is al wel eerder een dergelijke vondst gedaan. Meestal is
het kalksteen al lang weggespoeld met het grondwater.
De laag in Gieten bevat onder meer kettingkoraal en sterretjeskoraal,
maar ook afdrukken van een prehistorische inktvissoort. Ze lieten ooit het
leven op de zeebodem bij Zuid-Amerika in de tijd dat de werelddelen nog niet op
de huidige plek lagen. Die zeebodem voor de kust waar tegenwoordig Chili ligt, is met een
snelheid van 4 centimeter per jaar verschoven naar Scandinavië en vervolgens
tijdens de ijstijd, 150.000 jaar geleden, geschoven naar de Hondsrug.
---000---
Archeologisch bodemonderzoek in
Haren gestart
Bron: bodemnieuws.nl, donderdag,
22 juli 2010
Zie ook: www.kloosteryesse.nl
HAREN - Op dinsdag 20 juli is in Essen, gemeente Haren, gestart
met het archeologisch bodemonderzoek naar de overblijfselen van voormalig
vrouwenklooster Yesse. Hier woonden van 1215 tot 1594 vooral dochters van
families van goede komaf uit de stad Groningen. De proefopgraving wordt gedaan
naar aanleiding van vondsten die er in het verleden zijn gedaan (Provincie
Groningen, 21 juli).
Het onderzoek
Het onderzoek richt zich met name op resten van het
kloosterterrein. We verwachten dat de opgraving tot donderdag 22 juli duurt en
dat er onder meer funderingsresten, muurresten, plaveisel, afvalkuilen,
waterputten, grachten en begravingen worden aangetroffen.
Participatieproject Klooster Yesse
Het bodemonderzoek is onderdeel van het Participatieproject Klooster Yesse. Dit
project heeft als doel bewoners bij het (archeologische) verleden van hun
woonplaats te betrekken en de archeologische waarde in kaart te brengen.
---000---
Bron: Binnenlands Bestuur 22 juli 2010
Drenthe moet haar keien beter beschermen. Dat zeggen
keiendeskundigen Harrie Wolters en Harry Huisman van het hunebedcentrum in
Borger. Nu verdwijnen ze nog al te vaak naar andere delen van het land, om te
eindigen als tuindecoratie of dijkverzwaring. En dat terwijl de keien ‘het
verhaal van de ijstijd vertellen’.
Geologisch erfgoed
Aanleiding om aan de bel te trekken, waren de keien die waren opgegraven
tijdens werkzaamheden bij een rotonde van Gieten. De provincie kocht daar 50
ton van op en schonk die aan de keientuin van het Hunebedcentrum.
Zeldzaam
Een royaal gebaar, zou je zeggen, en Wolters benadrukt ‘daar zijn we ze heel
dankbaar voor, maar er ligt nog een hele vracht en die verdwijnt waarschijnlijk
uit het gebied. Dat vinden we jammer.’ Het ging om zeldzame keien, aantoonbaar
afkomstig uit Zuidwest Finland. Dat behoort net zo goed tot het geologisch
erfgoed als potscherven en vuistbijlen, vinden de keiendeskundigen.
Bewuster mee omgaan
Wolters: ‘In Duitsland mogen keien boven een bepaalde grootte niet vervoerd
worden. Zo zouden wij er ook wat bewuster mee om kunnen gaan. De provincie zou
in contracten met aannemers kunnen zetten dat keien bezit van provincie zijn.
Nu worden ze het bezit van aannemers en die verhandelen ze.’
Geopark
Het Hunebedcentrum heeft zijn hoop nu gevestigd op de realisatie van het
Geopark, dat onlangs 1 miljoen euro subsidie kreeg. Samenwerkingsverband Noord
Nederland (SNN) wil daarmee geotoerisme op de Hondsrug stimuleren. Uiteindelijk
moet de Drentse zandrug op de UNESCO Werelderfgoedlijst komen. ‘Daar passen die
keien goed in’, aldus Wolters.
---000---
Bron: provincie Drenthe - www.Drenthe.nl
5 juli 2010
Op 2 juli 2010 werd het nieuwe
depot van het Drents Museum officieel in gebruik genomen. Gedeputeerde Tanja
Klip-Martin opende samen met museumdirecteur Michel van Maarseveen het gebouw
en onthulde een plaquette in de hal van het gebouw.
Het nieuwe Drents Museumdepot,
ontworpen door architectenbureau Nienhuis uit Uithuizermeeden, herbergt
verschillende ruimtes die allen voldoen aan de modernste eisen die gesteld
worden aan het bewaren van museale objecten. In het gebouw zijn voldoende
opslagruimte, een aparte quarantaineruimte, een ruime technische werkplaats,
handlingruimte, transportruimte en kantoren gehuisvest.
Het nieuwe Drents
Museumdepot is uniek in zijn soort door de zuurstofreductie die toegepast wordt
om een mogelijke brandhaard in de kiem te smoren en schimmelvorming en
ongedierte te voorkomen. Het depot is in opdracht van de provincie Drenthe
gebouwd. De totale kosten bedragen 4,9 miljoen Euro. Hiermee is men ruim 8 ton
beneden de oorspronkelijke begroting gebleven. De kosten zijn geheel door de
provincie Drenthe gedragen.
Het
Drentse cultuurgoed zal voortaan op veilige en verantwoorde wijze worden
opgeslagen. In de opslagruimte wordt het zuurstofgehalte teruggebracht naar
17%. Voor de medewerkers levert de zuurstofreductie geen problemen op. Het
werken in een atmosfeer met een lager zuurstofgehalte wordt wel vergeleken met
het werken op grote hoogte en mits bepaalde richtlijnen worden gehanteerd
levert dat geen problemen voor de gezondheid op. Het laatste geldt uiteraard
niet voor de quarantaineruimte in het gebouw, waar het zuurstofgehalte
teruggebracht wordt naar minder dan 1%. Deze ruimte is alleen geschikt voor
objecten. Mogelijke insecten en hun eventuele larven zijn in deze ruimte binnen
een week dood.
Ruim
90.000 objecten zullen een plaats vinden in het nieuwe depot, waaronder:
meubilair, archeologica, kunstnijverheid, werken op papier, mode en
streekdracht en natuurlijk schilderijen. In het najaar van 2010 zal het depot
volledig operationeel zijn.
---000---
Bron: Provincie
Groningen 21 juni 2010
Vanaf vandaag kunt u een bezoek brengen aan
het Archeologische Informatiepunt Dollardboezem in Bad Nieuweschans.
Archeologische Informatiepunten zijn kleinschalige en bezoekerscentra die
vertellen over de ontstaansgeschiedenis van het Groninger kustgebied. Met
'Dollardboezem' zijn er nu vijf van deze punten in onze provincie. Ze zijn een
initiatief van de provincie Groningen.
Informatiecentrum en fietsrouteHet Archeologisch Informatiepunt in Bad
Nieuweschans bestaat uit een bezoekersinformatiecentrum met informatiekasten en
een interactieve dvd. Daarnaast er een themaboek ontwikkeld in de reeks
Archeologie in Groningen, met de titel 'Gelaagd Landschap: veenkolonisten en
kleiboeren in het Dollardgebied'. Ook start er vanuit het informatiepunt een
fietsroute langs interessante sporen uit het verleden.
Het Archeologisch Informatiepunt
Dollardboezem is er dankzij de Stichting Vrienden van de Nieuwe Schans. Daarbij
is er samengewerkt met de Ostfriesische Landschaft in Aurich. Het Europese
subsidieprogramma INTERREG IV-a, de Provincie Groningen, de gemeente Oldambt en
het Prins Bernhard Cultuurfonds hebben eraan meebetaald en de exploitatie is in
handen van de Stichting Bruisend Bad Nieuweschans.
Naast het informatiepunt in Bad Nieuweschans
zijn er in Groningen Archeologische informatiepunten te vinden in het
Openluchtmuseum Het Hoogeland in Warffum, in het dorpshuis van Zeerijp
(Fivelboezem), in Museum Wierdenland in Ezinge (Middag en Humsterland) en in de
Nicolaïkerk in Appingedam (Oost-Fivelingo).
---000---
Tentoonstelling
‘De dieren van Wijnaldum, landschap, voedselvoorziening en ambacht’
in het
Archeologisch Steunpunt Wijnaldum
In
juni 2010 is een kleine tentoonstelling ingericht over het onderzoek naar de
dieren op de terp Wijnaldum-Tjitsma (gemeente Harlingen). Deze terp was bewoond
in de Romeinse tijd, de volksverhuizingstijd en de vroege middeleeuwen. De
tentoonstelling is te vinden in het Archeologisch Steunpunt Wijnaldum en werd
gemaakt door het Groninger Instituut voor Archeologie, Archeoplan Eco en ArchaeoBone.
De tentoonstelling laat zien hoe de dierenbotten worden
onderzocht, die tijdens de grote opgravingen op deze terp tussen 1991 en 1993
zijn verzameld. In een vitrine zijn werktuigen gemaakt uit been en gewei te
zien. Dit zijn o.a. benen schaatsen, spinsteentjes, naalden, kammen, een fluit
gemaakt uit een zwanenbot, amuletten, een handvat en afvalstukken van
geweibewerking. Ook zijn botten van een bruinvis en een grijze zeehond, en
vogel- en visbotten tentoongesteld.
In
de vroege middeleeuwen woonde een elite op deze terp. Onder meer de beroemde
gouden mantelspeld die op deze terp werd gevonden, wijst hierop. De vele werktuigen
uit
been en gewei uit de vroege middeleeuwen bevestigen de hoge status van de
bewoners. Dit blijkt vooral uit de vele kammen, muziekinstrumenten (o.a. de
fluit) en huishoudelijke artikelen uit been en gewei die op de terp zijn
gevonden. Er werd veel gevist, en er werden vele soorten vogels gevangen.
Het
Archeologisch Steunpunt bevindt zich in de consistorie achter de kerk van
Wijnaldum. Het is tot eind oktober 2010 alle dagen geopend
(http://www.winaam.nl/). De sleutel kan afgehaald worden bij enkele
sleuteladressen in het dorp. Deze staan vermeld achter het raam van het
Steunpunt. Ook de vaste tentoonstelling over de opgravingen op
Wijnaldum-Tjitsma en een video over de streekgeschiedenis is het ontstaan van
het steunpunt zijn te zien.
Foto
boven:
Kam
met twee rijen tanden gemaakt uit gewei van edelhert; volksverhuizingstijd
(foto W. Prummel)
Lezing in Dorpshuis van
Wijnaldum: ‘De dieren van Wijnaldum, landschap, voedselvoorziening en ambacht’
op vrijdagavond 10 september 2010
Kinie
Esser (Archeoplan Eco), Jørn Zeiler (ArchaeoBone) en Wietske Prummel (Groninger
Instituut voor Archeologie) geven op vrijdag 10 september 2010 van 20:00-22:00
uur een lezing over de resultaten van het archeozoölogisch onderzoek aan de
dierlijke resten van de opgravingen op de terp Wijnaldum-Tjitsma. In de lezing
laten zij zien wat deze resten vertellen over landschap, veeteelt, vogelvangst,
visvangst en over het gebruik van been en gewei voor het maken van werktuigen
en andere voorwerpen. De aangetroffen resten van dieren uit de vroege
middeleeuwen wijzen op elitebewoning op de terp Wijnaldum-Tjitsma in deze tijd.
De avond wordt georganiseerd door het Archeologisch Steunpunt Wijnaldum en de
historische vereniging Barradeel.
Adres:
Dorpshuis “De Bijekoer”, S. Schaafstrapaed 1, 8857 BT Wijnaldum, tel.
0517-591070
---000---
Bron: Groninger Internetkrant 3 juni 2010
Zoals de afgelopen jaren gebruikelijk was,
wordt ook bij de defenitieve archeologische opgraving aan de Grote Markt
oostzijde iedere vrijdag na het slaan van het 12-uur signaal van de
Martinitoren tekst en uitleg gegeven over de resultaten van het archeologisch
onderzoek. De publieke tribune is toegankelijk aan de kant van het Vidicat-pand.
Zie voor filmpjes en meer nieuws bij:
http://grotemarkt.groningen.nl/opgravingen/onderzoek-voorjaar-2010
---000---
Unieke
'tijdcapsule' onder Swifterbant
Bron: De Telegraaf 3 juni 2010
Bij Swifterbant in Flevoland
beginnen dinsdag de archeologische opgravingen die uitzonderlijk goed
geconserveerde nederzettingresten uit de midden-steentijd moeten blootleggen.
De restanten uit 7500 tot 4500 v. Chr. die tot nu toe zijn gevonden, zijn zelfs
voor Europese begrippen zeer bijzonder. Dat heeft Joris Habraken, provinciaal
archeoloog van Flevoland, laten weten.
De
opgravingen vinden plaats in een gebied van 6800 vierkante meter op maximaal
4,5 meter diepte. „Doordat de resten zo diep liggen en als het ware luchtdicht
zijn verpakt, is een soort tijdcapsule ontstaan”, aldus Habraken. Er zijn zelfs
etensresten gevonden die de tand des tijds goed hebben doorstaan. Vindplaatsen
zo groot als die in Swifterbant en waar de resten zo goed bewaard zijn
gebleven, zijn volgens de archeoloog in Europa zeldzaam.
---000---