Nieuws

 

Slagman nieuwe voorzitter Hunebedcentrum

Bron: DvhN 12 januari 2012

 

Tryntsje Slagman is per 1 januari aangetreden als voorzitter van het bestuur van het Hunebedcentrum in Borger. Ze volgt Hans van Ewijck op, die zeventien jaar lang de voorzittershamer heeft gehanteerd. In zijn periode groeide het bezoekersaantal van het centrum van 35.000 naar bijna 100.000 per jaar. Dat kwam onder meer door de nieuwbouw in 2005 en de bouw van het kenniscentrum een jaar later.

Slagman is oud-burgemeester van Borger-Odoorn en Westerveld en is vorig jaar met pensioen gegaan.

 

Expositie Wenende Rotsen – Opstandige stenen

 

Van 17 december tot 24 maart is in de Ateliers-KKV te Veenhuizen een expositie over prehistorische rotstekeningen te bezichtigen.

 

De expositie – die werd geopend door de voorzitter van de Drents Prehistorische Vereniging - bestaat uit een informatief en een artistiek gedeelte. Er worden verhalen en afbeeldingen getoond van zes verschillende prehistorische rotskunst locaties. De artistieke bijdrage bestaat uit frottage’s, sjablonen en andere verwerkingen door vijf kunstenaars uit Nederland, Finland en Estland.

 

Adres: Generaal vd Boschweg 7 & 9 te Veenhuizen.

Nadere informatie: www.wenenderotsen.blogspot.com

 

Foto: Openingsperformance door Ben Westerink in bijzijn van Joanna Paszkiewicz, kunstenares/journalist, toondichter Foleor van Steenbergen en ober Paul Marius Borggreve

 

 

Geopark De Hondsrug begint vorm te krijgen

 

•    Project krijgt tien themaroutes

•    April vol geopark-activiteiten

 

Bron: DvhN 28 december 2011 door Bernd Otter

 

Achter en soms ook voor de schermen wordt al een tijdje hard gewerkt om de Hondsrug als geologisch fenomeen in beeld te krijgen. Dat heeft wisselend suc­ces, maar vanaf april komend jaar kan niemand in de regio het bestaan van het geopark meer ontgaan. Rond Pasen verschijnen de eerste van enkele tientallen in­formatieborden bij bijzondere plekken op en rond de Drentse heuvelrug. Ze komen bij de hotspots die sa­men uiteindelijk tien belangrijke onderwerpen be­handelen die te maken hebben met de unieke onder­grond en de cultuurgeschiedenis van de Hondsrug.

 

Vanaf april worden de eerste thema's in beeld ge­bracht: prehistorie en ijstijd, het veen en oorlog en vrede. Respectievelijk het Hunebedcentrum in Borger, het Veenpark bij Barger-Compascuum en Coevorden zijn aangewezen als startplek voor thematische routes die langs de hotspots voeren. Zo wordt volgens projectleider Harrie Wolters van Geopark De Hondsrug het ver­haal verteld van de Hondsrug in al zijn facetten, dus niet alleen 'geschiedenis en aardrijkskunde'. Er wordt ook een thema gewijd aan de kunst op de Hondsrug. Wolters: "Het is een beetje tegen de trend in dat we overal bordjes neerzetten, maar dat is toch de meest directe en herkenbare manier om duidelijk te maken waar het om gaat. We doen dat in samenwerking met het recreatieschap Drenthe." Hij voegt er wel direct aan toe dat het daar niet bij blijft.

Ook hypermoderne ma­nieren om informatie over te brengen worden met graagte benut. Zo wordt het heel handig om op inte­ressante plekken een 'slimme telefoon' bij de hand te hebben. Op locatie biedt een speciale telefoonapplica­tie interessante informatie, filmpjes en foto's over de plek in kwestie. Zo wordt bij een rond meertje in een filmpje uitgelegd hoe dat in de ijstijd is ontstaan. Coe­vorden in de middeleeuwen gaat leven in een animatie, net als de mammoet die 45.000 jaar voor Christus nog over de Hondsrug moet hebben gezwalkt. Ook de so­ciale media krijgen nog nadrukkelijker een rol in het verbreiden van informatie over het Hondsruggebied, dat zich uitstrekt van Coevorden tot in de stad Gronin­gen. De routes langs de belangrijke plekken worden eveneens digitaal verspreid, dus te volgen met een mo-hieltje met gps. Met de lancering van de eerste thema­projecten zijn pok twee exposities te verwachten: een in het Hunebededcentrum in Borger en een over het veen in het Veenpark.

 

Wolters: "Dan gaan we dus echt los met het project. Dat krijgt ook steeds meer steun en enthousiaste reac­ties van instellingen, overheden, ondernemers in het gebied en het onderwijs. Om maar iets te noemen: hoogleraar landschapsgeschiedenis Theo Spek van de universiteit in Groningen heeft zich aan het project verbonden en gaat met zijn studenten onderzoek doen in het gebied."

 

@ bernd.otter@dvhn.nl

 

Fokke Kiestra trots op zijn steen

Woensdagmorgen 21 december trok na dagen te hebben geregend, de hemel boven het Messchenveld te Assen open voor het onthullen van een zwerfkei. Niet zo maar een zwerfkei maar een van twee meter hoog en tienduizenden kilo's zwaar.

 

 

De kei was twee jaar geleden gevonden door Fokke Kiestra uit Assen bij graafwerkzaamheden bij het TT-circuit, ten zuiden van de stad. Fokke Kiestra meldde de vondst van deze bijzondere kei bij de gemeente Assen. De kei is niet alleen bijzonder door zijn grootte maar ook door het feit dat de kei aan een zijde een plat vlak heeft. Dit platte vlak is ontstaan doordat het gletsjerijs tijdens de ijstijd, zo'n 200.000 jaar geleden, over deze steen heen is geschoven en het platte vlak met krassen heeft achtergelaten. De kei is in deze barre koude tijd ergens bij Oslo van een berg losgebroken en langzaam, met de honderden meters dikke gletsjer, naar het zuiden geschoven met als eindbestemming Assen. Wethouder Jaap Kuin sprak zijn complimenten uit dat Kiestra de zwerfkei heeft gemeld. Het is nu een prachtig element op de overgang van het bebouwde en het landschappelijk deel van de stad. Fokke Kiestra is verguld met de naamgeving van de kei. In zijn toespraak deelde hij mee dat de kei al eens eerder was onthuld door wethouder Langius en gedeputeerde Munniksma en hoopte dat dit de laatste keer is. Blijkbaar is het voor feestelijkheden een mooie plek om een mooi object, zoals deze, te onthullen. Nu heeft de steen een naam, Kiestra’s kei. Wie de kei bekijkt krijgt het gevoel dat er een grote tand staat die als symbool de tand des tijds laat zien. Assen is een mooi aardkundig monument rijker.

 

 

'Assen' grootste vind­plaats Neanderthalers ten noorden grote rivieren

 

Kamp bevat meer schatten

 

Bron: DvhN 20 december 2011 - door Jan Wïerenga

 

Het inmiddels beroemde kam­pement van Neanderhalers bij Assen heeft tot op heden 80 arte­facten opgeleverd. Ze zijn vervaar­digd in het prehistorische tijdvak dat wordt aangeduid als het Midden-Paleolithicum en zijn daarmee een slordige 100.000 jaar oud. Een andere theorie, mede gebaseerd op vondsten in Frankrijk, houdt het op een ouderdom van 'slechts' 50.000 jaar. Het Paleolithicum overigens is de deftige benaming voor Oude Steentijd. In het jongste nummer van het Drens Historisch Tijd­schrift Waardeel doen de archeolo­gen Jaap Beuker, Marcel Niekus, Dick Stapert en Lykke Johansen verslag van de stand van zaken tot op heden. Dagblad van het Noorden heeft de afgelopen jaren regelmatig gepubliceerd over de bijzondere pleisterplaats uit de prehistorie.

 

Neanderthalers waren een men­sensoort die 30,000 jaar geleden verdween van het toneel. Hun plek op de aardbodem werd ingenomen door de Homo sapiens, ofwel de moderne mens. Neanderthalers waren potige types en bekwame ja­gers. Uit vuursteen hakten ze aller­lei werktuigen, waarvan de vuist­bijl de bekendste is. In het kampe­ment-Assen werden twaalf van de­ze vuistbijlen, of fragmenten ervan, gevonden; een ongehoord aantal volgens de archeologen. "Er zijn hier meer vuistbijlen gevonden dan in de rest van de provincie Drenthe, wat wijst op een bijzon­dere functie van de locatie. Moge­lijk hebben we te maken met een jacht- of slachtplaats, maar we moeten niet vergeten dat vuistbij­len ook werden gebruikt voor het bewerken van hout en voor andere doeleinden en dus niet alleen voor slachtwerkzaamheden", zeggen de auteurs.

De aanwezigheid van een halffabricaat en een paar min of meer mislukte vuistbijlen wijst er op dat een deel van de werktuigen ter plekke is gemaakt. Maar de onder­zoekers gaan er vanuit dat veel werktuigen al bestonden en 'op de man' werden meegedragen, toen de Neanderthalers nabij het huidige Assen neerstreken. Opmerkelijk is dat de vindplaats vermoedelijk ook een paar voorbeelden van - letter­lijk - kinderwerk te zien geeft; ge­let op de gebrekkige wijze waarop de stenen bewerkt zijn.

De speurtocht op de rijke vind­plaats gaat voorlopig nog wel even door, tenminste, als daar geld voor is. De archeologen denken dat er nog meer geheimen voor het opra­pen liggen en dat het een kwestie van nog één zoekseizoen is en 'As­sen' kan zich meester maken van de aanduiding 'grootste Neandertha­ler vindplaats ten noorden van de grote rivieren'.

Het succes van het onderzoek is in grote mate te danken aan de toe­gepaste zoekmethode, waarbij de akkers door vele medewerkers op rij systematisch en nauwgezet werden afgezocht.

 

Drentse aardlagen in beeld  - Provincie presenteert bodematlas

Bron: provincie Drenthe - 13 december 2011

Wat zich in de bodem en ondergrond van Drenthe afspeelt, is vanaf nu online te zien in de Bodematlas Drenthe. De atlas maakt alle bodeminformatie waarover de provincie beschikt toegankelijk voor iedereen. Het is een waardevolle informatiebron voor bedrijven, beleidsmakers en geïnteresseerden. De bodematlas is te vinden op www.provincie.drenthe.nl/bodematlas. De provincie heeft de nieuwe bodematlas ontwikkeld omdat ze graag wil dat de kennis die ze over de bodem heeft beter wordt gebruikt. Dat is belangrijk voor een duurzaam beheer van de bodem. Het gaat om bescherming van bijvoorbeeld de archeologische waarden en de drinkwatervoorraden, maar de bodem levert ook vele kansen, zoals delfstoffen en bodemwarmte. De kunst is om de kansen zodanig te benutten dat daardoor de bodemwaarden niet verdwijnen. En dat kan beter wanneer alle belanghebbenden over goede bodeminformatie beschikken.

De atlas bevat gegevens over de kenmerken van de Drentse bodem, over het gebruik ervan en tevens over de bodemaantasting en het bodembeheer. De informatie is beschikbaar in de vorm van digitale bodemkaarten, die afzonderlijk op te roepen en desgewenst over elkaar heen te leggen zijn. Bij de kaarten vindt u een korte uitleg en tevens de contactpersoon van de provincie die verder toelichting kan geven.

De bodematlas van Drenthe is gemakkelijk in gebruik met een handige zoekstructuur. Wanneer u in de atlas een bodemkaart heeft gevonden weet u ook meteen zeker dat het de meest recente is die de provincie in huis heeft.

 

Hunebed Emmerdennen weer overdekt

Bron: DvhN, 13 december 2011

EMMEN - Hij heeft weer een dak boven zijn hoofd: het hunebed in de Emmerdennen in Emmen. Gisteren werd de gerestaureerde deksteen onder grote belangstelling van de media teruggeplaatst. Een precisiewerkje, want om te voorkomen dat het gevaarte gaat wiebelen moest hij volgens de deskundigen op de millimeter nauwkeurig op zijn oude plek worden getakeld. Afgelopen zomer brak de steen doormidden toen onverlaten een vuurtje stookten onder het hunebed. De daders zijn nooit gepakt. De restauratie kostte zo'n 20.000 euro.

 

Gerestaureerde deksteen van hunebed terug op zijn plek

Bron: cultureelerfgoed.nl - 13 december 2011

 

Vandaag krijgt hunebed D45 in Emmen zijn deksteen terug. De deksteen van dit rijksmonument brak in tweeën toen er deze zomer een vuurtje onder werd gestookt.

De twee delen zijn in november op transport gezet naar Tienhoven, waar steenhouwerij Zederik de deksteen de afgelopen weken heeft gerestaureerd.

Net als de restauratie is ook het terugplaatsen van de deksteen van drie bij vier meter een zorgvuldige klus. Met oud en nieuw beeldmateriaal wordt bepaald hoe de deksteen op de draagstenen heeft gelegen, om deze op exact dezelfde plek terug te kunnen leggen. Hiervoor is onder andere het archief van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed geraadpleegd.

Hunebedden zijn de oudste zichtbare archeologische monumenten van ons land. Het waren grafkamers van mensen van de zogenoemde Trechterbekercultuur (4300 tot ca. 2700). Staatsbosbeheer en de Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed werkten nauw samen om het hunebed te herstellen.

Meer over de restauratie van de deksteen is te lezen op www.staatsbosbeheer.nl. Daar staan ook twee reportages die RTV Drenthe maakte vlak na het incident en van de voorbereidingen voor transport naar Tienhoven.

 

Helmen gevonden uit 80-jarige oorlog in Coevorden

Bron: www.Blikopnieuws.nl - 12 december 2011

Tijdens archeologisch onderzoek in de bouwput van het Hof van Coevorden zijn drie helmen uit de 80-jarige oorlog gevonden.

Het ondezoek is uitgevoerd in 2007 en 2008. Eén helm is toen al getoond, de andere twee helmen zijn destijds vanwege hun kwetsbare conditie met grond en al verzameld en zijn nu blootgelegd. Op dit moment zijn alle vondsten voor restauratie bij het Archeologisch Diensten Centrum in Amersfoort. De drie helmen zijn inmiddels gerestaureerd. Het gaat in twee gevallen om een cabasset, een peervormige helm uit de zestiende of zeventiende eeuw.

De andere helm is een zogenaamde morion: een helm met een brede rand en opstaande kam. Twee helmen hebben dusdanige krijgsschade dat de eigenaar de strijd waarschijnlijk niet heeft overleefd. Mogelijk zijn de helmen in de gracht van de vesting Coevorden terechtgekomen tijdens een strijd tegen Spaanse troepen.

 

Piekenier

De cabasset is is een helm die rond 1600 werd gebruikt door piekeniers of musketiers. Een piekenier is een soldaat die vocht met een piek, een lange lans van drie tot vijf meter lang. Piekeniers droegen een half harnas, alleen op het bovenlichaam, en een helm. Het is niet zeker of de helm van een Spaanse of Nederlandse soldaat is geweest.

 

Vesting

Coevorden Coevorden was in de zestiende eeuw een vesting en werd in 1580 door de Spaanse troepen veroverd. Twaalf jaar later werd er wederom om Coevorden gestreden en werd een groot deel van de stad verwoest. Het is goed mogelijk dat de helmen tijdens een van deze slagen gebruikt is.

 

Opgravingen

Voordat is begonnen met de bouw van het Hof van Coevorden is het bouwterrein onderzocht op archeologische resten. Het materiaal dat daarbij is verzameld wordt nog steeds onderzocht door het Archeologisch Diensten Centrum. Bij de opgravingen zijn archeologische vondsten gedaan zoals kanonskogels in vele maten, musketkogels, messen, dolken, sabels, tabaksdozen. Daarnaast ook veel regulier afval zoals oude bezems, schoenen, kloten (houten ballen met loden kernen voor het klootschieten) en hang en sluitwerk. Bijzonder is ook de vondst van een prehistorische bijl gemaakt van een stuk gewei. De vondsten worden na de conservering voor expositie in bruikleen gegeven aan de gemeente Coevorden.

 

Eeuwenoude galstenen van een 17^de eeuwse Groninger

Bron: www.arcbv.nl

 

Tijdens een de archeologische opgraving op locatie Martinikerkhof te Groningen zijn in de restanten van een 17e eeuws skelet opvallende ronde 'stenen' aangetroffen. De voorwerpen werden in eerste instantie aangezien voor sierraden, maar bij nadere inspectie bleken het toch uitzonderlijk grote galstenen te zijn.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De galstenen bij elkaar

De galstenen lagen in de buikholte van het skelet, op de hoogte waar ze in het lichaam ook zullen hebben gezeten. Het skelet is vermoedelijk van een vrouw, die zeer veel ongemak zal hebben ondervonden van de kleinoden.

 

De dwarsdoorsnede van één van de galstenen

Vroeger kregen mensen met last van galstenen doorgaans genoeg opium toegediend om de kleinoden zonder al te veel pijn door het darmkanaal te kunnen laten passeren. De galstenen die bij deze persoon zijn aangetroffen zijn echter flink in omvang, circa anderhalve centimeter in doorsnee.

 

 

Archeologisch onderzoek kampterrein van Kamp Westerbork

 

Bron: NOS, 6-12-2011

Op het terrein van kamp Westerbork doen archeologen vanaf vandaag gericht bodemonderzoek. Het is de eerste keer dat in de grond van het voormalige doorgangskamp gezocht wordt naar de sporen die de kampbewoners hebben achtergelaten. In januari kreeg Herinneringscentrum Kamp Westerbork 1,6 miljoen euro van het ministerie van VWS om het enig overgebleven gebouw op het kamp, de woning van de kampcommandant, te behouden. De houten villa wordt gerenoveerd, want op veel plekken is het hout verrot. Na de renovatie wordt een glazen kap over de woning geplaatst. Ook zijn er plannen om weer barakken op het kamp te plaatsen. De renovatiewerkzaamheden beginnen binnenkort. Van tevoren wil het herinneringscentrum onderzoeken of er nog belangwekkende voorwerpen in de grond van het terrein te vinden zijn. Het archeologisch onderzoek richt zich op twee specifieke plekken.
Hondenkennel
Rond de villa van de kampcommandant worden een paar kleinere opgravingsputten aangelegd om de sporen en resten van de inrichting van de tuin in kaart te brengen, zoals paadjes, een schuur, de kas en een hondenkennel. De archeologen hopen materiaal te vinden dat door Albert Gemmeker, de SS-commandant die van 1942 tot 1945 in de villa woonde, of door zijn Joods 'personeel' is verloren of verstopt. Ook gaan de onderzoekers in de woning zelf aan het werk, waarbij systematisch de gebruikssporen van de diverse bewoners worden geïnventariseerd. Uit andere onderzoeken blijkt dat in kruipruimtes, op vlieringen en in kieren en gaten veel bijzonder materiaal te vinden is.
Vuil
De vuilstortplaats ten noorden van het kampterrein is de tweede plek die de onderzoekers in kaart willen brengen. Een klein deel van het stortmateriaal zal worden geborgen en daarna schoongemaakt, onderzocht en beschreven. Met het onderzoek hopen de archeologen inzicht te krijgen in de wetenschappelijke, emotionele en symbolische waarde van het materiaal. Ook wordt bepaald wat er verder met de stortplaats moet gebeuren. De werkzaamheden van het zijn te volgen via www.kampwesterbork.nl en in de kerstvakantie in het herinneringscentrum te bekijken.
In de periode 1942-1945 hebben meer dan honderdduizend Joden en een kleine groep Roma en Sinti in Kamp Westerbork gevangen gezeten. Vóór de Tweede Wereldoorlog was het een vluchtelingenkamp en direct na de bevrijding werd het tot 1949 een interneringskamp voor NSB'ers en van collaboratie verdachte personen. Daarna hebben twintig jaar enkele duizenden Molukkers de barakken bewoond, tot het kamp begin jaren 70 werd afgebroken.

Gebarsten hunebed naar Zederik

 

Bron: RTV Rijnmond 22 november 2011

 

Het hunebed dat afgelopen zomer in de bossen bij Emmen door brandstichting in tweeën is gebarsten, is op transport naar Tienhoven in de Zuid-Hollandse gemeente Zederik.

De steen van drie bij vier meter wordt in Zederik bij een steenhouwerij gerestaureerd. De restauratie kost 15.000 euro.

Het historische bouwwerk splijtte nadat vandalen een vuurtje op het deksteen gestoken hadden. De restauratie gaat vermoedelijk drie weken duren.

Het hunebed is gebouwd tussen 3400 en 3000 v. Chr. door mensen van de Trechterbekercultuur, de eerste boerencultuur van Noord-Europa. Hunebedden zijn de oudste monumenten van Nederland.

 

 

Boeren Borger-Odoorn vrezen kosten van archeologen

 

Bron: DvhN 22 november 2011

 

De landbouwers in de gemeente Borger-Odoorn vrezen dat de archeologische belangen in het gebied hen onnodig op kosten jagen. Het bewaken van waardevolle archeologische vindplaatsen is sinds 2007 een taak van de gemeenten en Borger-Odoorn heeft net als veel andere Drentse gemeenten besloten een archeologische kaart te laten maken om die taak zo eenvoudig mogelijk te kunnen uitvoeren.

Omdat de Hondsrug bekend staat als hunebeddengebied is zo goed als het hele zandgedeelte van de gemeente aangemerkt als archeologisch waardevol. Dat betekent al snel dat van bouwers, maar ook van boeren geëist wordt dat er een archeologisch onderzoek nodig is voordat ze een spa in de grond mogen steken.

Met de Drentse landbouworganisatie LTO wordt half december de afspraak gemaakt dat gemeenten die eis niet stellen bij 'normaal agrarisch gebruik' van de grond. De meeste boeren kunnen zich daar naar verwachting wel in vinden, maar anders wordt het met gebouwen.

In Borger-Odoorn wil de gemeente een archeologisch onderzoek zien zodra er meer dan honderd vierkante meter gebouwd gaat worden binnen de bebouwde kom en meer dan vijfhonderd vierkante meter daar buiten. De afdeling Borger-Odoorn van LTO heeft de gemeenteraadsfracties al gevraagd om daar een stokje voor te steken.

 

Vondsten Tjerk Vermaning waren vervalst

 

Bron: DvhN 18 november 2011

 

ASSEN/STIENS - De Drentse amateurarcheoloog Tjerk Vermaning maakte zijn prehistorische vondsten zelf. Hij hakte de ruwe vormen uit vuursteenknollen en voorzag ze van een opmerkelijke ouderdom met behulp van de slijpsteen.

“Zijn vondsten zijn vervalsingen”, zegt Frans de Vries uit Stiens, leider van een multidisciplinair team dat jarenlang wetenschappellijk onderzoek deed naar de omstreden vondsten van de roemruchte amateur-archeoloog uit Assen.

 

 

Naar de rotstekeningen en rituele plaatsen van Bohuslän (Zweden)

 

Excursie van de Drents Prehistorische Vereniging

Dinsdag 15 mei tot en met zondag 20 mei 2012

 

Het belangrijkste reisdoel van de excursie is de Werelderfgoedlocatie bij Tanum in Bohuslän (Zuidwest-Zweden). Uit deze streek zijn tenminste 1500 locaties met rotstekeningen bekend en er worden nog steeds nieuwe ontdekt. Deze rock art is uniek in de wereld door zijn buitengewoon hoge artistieke kwaliteit, de levendige composities en de grote variatie in afbeeldingen. Toen de tekeningen werden gemaakt (de meeste tussen 1800 tot 500 v.Chr.) lagen de rotsen aan de kust. Door de stijging van Scandinavië als gevolg van het zich terugtrekkende landijs, liggen de plaatsen nu 10 tot 20 m boven zeeniveau en soms ver in het binnenland.

De voorstellingen die kunnen worden onderscheiden, zijn onder meer van boten, dieren, mensen, handen, wagens, primitieve ploegen, bomen, wapens en ook geometrische vormen zoals schijven en cirkels. In de loop der tijd zijn er verschillende ideeën over de betekenis van de rotstekeningen geweest. De huidige interpretatie is dat het afbeeldingen zijn van zaken uit het dagelijks leven, maar voor een deel ook uitdrukkingen van transcendente zaken: het gebied van religie en rituelen. Deze DPV-reis biedt u een unieke kans om kennis te maken met dit bijzondere aspect van de prehistorie!

 

Op de heenreis naar Zweden wordt in Noord-Duitsland het Steinzeitpark in Albersdorf bezocht, waar een recent onderzocht hunebed en reconstructies van huizen uit de prehistorie vallen te bewonderen. De overtocht naar Göteborg is per nachtboot. De verblijfplaats in Zweden is het Gestgifveri hotel in Tanum. Van hieruit wordt vier dagen lang een aantal archeologische locaties en musea maar ook toeristisch interessante plekken bezocht in het prachtige kustgebied van Bohuslän. Op het programma staan onder meer grafheuvels uit de Bronstijd, een enorme megaliet in de vorm van een schip (‘scheepszetting’) en een labyrint uit de tijd van de Vikingen. De excursie staat in Zweden onder leiding van een - in Zweden woonachtige - deskundige Nederlandse reisleider. Op de terugweg - de overtocht is wederom per nachtboot - wordt in Duitsland het archeologische museum van Bad Bederkesa bezocht.

 

Deelname staat ook open voor andere geïnteresseerden in de archeologie. Meer informatie over deze reis vindt u bij Excursies.

 

Schoolvoorbeeld huisplattegrond in Ruinen

 

Bron: Website ARC - http://www.arcbv.nl/actueel/nieuws/

 

Tijdens een archeologische begeleiding in Ruinen zijn veertien spiekers, een brandkuil en een prachtige huisplattegrond van een boerderij aangetroffen. Het betreft een boerderijplattegrond van het type Hijken en deze dateert uit de Midden-IJzertijd, ergens rond de vijfde eeuw voor Chr. De plattegrond is vrijwel compleet en wordt enkel aan een korte zijde doorsneden door een vermoedelijke leemwinningskuil uit de Late Middeleeuwen en/of Nieuwe Tijd.

Het onderzoek werd ingestoken als Archeologische Begeleiding en is met spoed gefaciliteerd als een Definitieve Opgraving, aangezien de planning van de werkzaamheden een flinke snelheid vereist. Er worden 24 huizen gerealiseerd op de projectlocatie.

 

 

De huisplattegrond is zo mooi intact gebleven en goed te documenteren dat het een 'schoolvoorbeeld' wordt genoemd. Zelfs de vermaarde professor Waterbolk is er enthousiast over! In de de brandkuil zijn crematieresten van een mens of een dier aangetroffen. De nederzettingsresten zijn met een urnenveld te associëren dat in de eind jaren vijftig is opgegraven, enkele honderden meters ten noorden van de huidige vindplaats.

Onder andere op RTV Drenthe is aandacht besteed aan het archeologische onderzoek in Ruinen. Voor de video van het onderzoek klikt u hier.

 

Evaluatierapport archeologiewet openbaar

 

Bron: website van de RCE: www.Cultureelerfgoed.nl

 

Het Evaluatierapport Wet op de Archeologische Monumentenzorg met de titel ‘Ruimte voor Archeologie’ is vrijdag 20 oktober naar de Tweede Kamer gestuurd.

Een beleidsreactie door staatssecretaris Halbe Zeilstra volgt in januari. Daarin zal ook het advies van de Raad voor Cultuur, zoals dat deze maand is aangeboden aan de staatssecretaris, worden meegenomen.

http://www.cultureelerfgoed.nl/actueel/nieuws/evaluatierapport-archeologiewet-openbaar

 

 

Alle hens aan dek voor graafwerk op Emmer es

 

Bron: DvhN 11 oktober 2011

Door: Bernd Otter

 

•    Dierentuinplan vergt groot archeologisch onderzoek

•    Groot deel van de es liever niet bebouwen'

 

Een verhuizing van de die­rentuin naar de Noordbargeres kan leiden tot een van de meest om­vangrijke archeologische opgra­vingen ooit in Drenthe gehouden. 14 van de 25 hectare die in beeld zijn voor de verhuizing gelden als archeologisch hoogst interessant.

 

Als dat goed onderzocht moet wor­den kost dat maanden werk en et­telijke tonnen euro's.

Het archeologisch bureau ARC heeft dit gedeelte van de es twee jaar geleden al als 'archeologisch behoudenswaardig' aangemerkt. Dus: liever zo houden als het is. Maar als het niet anders kan moet in de archeologische wereld alle hens aan dek.

In de plannen voor het dieren­park wordt vooralsnog rekening gehouden met een nader onder­zoek van ongeveer 5 hectare in de loop van volgend jaar. Er wordt zo-

veel mogelijk gebruik gemaakt van het deel van de es dat al zo ver­stoord is dat er geen archeologische vondsten verwacht worden. Maar bij elke uitbreiding van het park daarna moet de archeologie weer aan de bak.

Volgens archeologe Miranda de Wit van ARC is het niet eerder voorgekomen dat een dergelijk groot aaneengesloten terrein op de nominatie staat voor onderzoek. De directie van het dierenpark ziet het onderzoek ook als eigen belang: "Het zou toch mooi zijn als er nog een hunebed wordt gevonden. In de planning is rekening gehouden met een wat langer onderzoek."

Volgens Miranda de Wit is een opgraving van de Noordbargeres buitengewoon interessant, omdat het meer licht kan werpen op de manier waarop zo'n es in de loop der eeuwen is gebruikt. "Wie weet komen we wel tot heel andere in­zichten." Een hunebed is hoogst on­waarschijnlijk.

Wel zijn op de es bij het vooron­derzoek al tal van sporen gevonden van bewoning uit een periode van­af 2400 voor Christus tot de zesde eeuw na Christus.

 

 

Mossen houden van hunebedden

Hunebedflora gedijt in heel Drenthe

 

DvhN  sept 2011

Door:  Ed van Tellingen

 

Hunebedden bar­sten van de mossen en korstmos­sen. De reusachtige zwerfkeien blijken een geliefde broedplaats voor zeldzame mossen. Veel soor­ten in Nederland komen alleen maar voor op de Drentse keien.

Specialisten en vrijwilligers regi­streerden 155 soorten korstmossen en nog eens 53 'gewone' mossen. "Een ongekende rijkdom", consta­teert onderzoeker Laurens Spam­us, een van de mossenexperts van Nederland. Mossen blijken tevre­den hunebedbewoners. Binnen­kort promoveert Sparrius op de (korst) mossenvegetaties in de zandverstuivingen van het Aekin-gerzand en Drouwenerzand.

Met het blote oog zie je alleen grijzige vlakken, maar voor wie speurt en een loep gebruikt, gaat een hele wereld van mossen, schubjes en vruchtlichamen open. Tien jaar hebben specialisten van

ven voor de jeugd. "Een zekere be­treding van de stenen is nodig", zegt hij. Dat voorkomt tegelijk dat grassen (die mossen doen verdwij­nen) opgroeien aan de voet van de stenen. Het gebruik van kunsthars bij herstel van gespleten stenen helpt ook. Dat spul is veel beter voor de bijzondere mossen dan cement, dat vroeger werd gebruikt.

 

 

Depots met oudheden mudvol

 

Bron: DvhN sept 2011

Door: Stephan Bol

 

•    Verplicht archeologisch onderzoek op bouwplaat­sen levert veel schatten op Depots in Nederland krijgen er jaarlijks 200.000 objecten bij

•    Opbergruimten in som­mige provincies puilen uit

 

Provinciale archeologi­sche depots krijgen jaarlijks steeds meer vondsten binnen sinds de wettelijke verankering van het ver­drag van Malta in Nederland in 2007. Dat blijkt bij navraag in alle provincies.

 

 

De toename van het jaarlijks aan­tal aangeleverde objecten varieert van 10 procent per jaar in bijvoor­beeld Utrecht tot bijna 50 procent in Zeeland en Noord-Brabant. Ge­zamenlijk ontvangen de depots jaarlijks ruim tweeduizend dozen die gemiddeld zo'n honderd vond­sten kunnen bevatten. De depots bevatten in totaal bijna zestigdui­zend dozen.

Provincies zijn verplicht alles wat binnen hun grenzen wordt opge­graven te bewaren, of de vondst over te dragen aan een stedelijk de­pot. Door de groei van vondsten raken de hiervoor bestemde depots sneller gevuld. De depots in Noord-Holland, Gelderland en Limburg zijn zelfs bijna vol en men wil de depotruimte vergroten. Uit de rondgang blijkt dat momenteel echter nog geen enkele provincie oude vondsten weggooit om ruim­te te maken, maar sommige provin­cies zoals Zuid-Holland en Lim­burg achten die optie over enkele decennia denkbaar.

Door het verdrag van Malta zijn gemeenten en projectontwikke­laars verplicht archeologisch on­derzoek te doen bij elk bouwpro­ject. Het verdrag schreef daarnaast echter strenge selectiecriteria voor en bepleit dat zoveel mogelijk vondsten onder de grond moeten blijven, omdat ze daar het best wor­den geconserveerd.

Ondanks de strenge eisen die Malta aan opgravingen verbindt, was de stijging van het aanbod ver­wacht, zegt Daan Raemaekers, di­recteur van het archeologische in­stituut van de Rijksuniversiteit Groningen. "Vroeger werd er op ba­sis van toevalligheden gegraven. Nu is iedere projectontwikkelaar of gemeente verplicht te laten onder­zoeken of er mogelijk archeologi­sche schatten in hun bouwgrond zitten."

 

 

‘Gooi zand over onze hunebedden’

 

Bron: DvhN 12 september 2011

Door: Willem van Hamersvelt

 

Gooi maar weer zand over de 52 Drentse hunebedden om ze te beschermen. Of zet er een hek om­heen. Hiervoor pleit Fred van den Beemt, secretaris van de AWN, ver­eniging voor vrijwilligers in de ar­cheologie.

Volgens Van den Beemt dreigen er ongelukken. "Door erosie valt vandaag of morgen een draagsteen om, waarna het hunebed in elkaar stort."

 

Gooi maar weer zand over de Drentse hunebedden. Aldus de hartenkreet van Assenaar Fred van den Beemt, secretaris van de AWN, vereniging voor vrijwilligers in de archeologie. "Aangezien daar waar­schijnlijk in de politiek geen draag­vlak voor is te vinden, moeten er maar zo snel mogelijk hekken om­heen." Dit voorjaar oogstte PvdA-statenlid Albert Huizing bakken hoon toen ook hij voorstelde de hu­nebedden weer te begraven, zoals ze dat van oudsher waren.

In de beleving van Van den Beemt is het vijf voor twaalf voor de 52 hunebedden. Met dank aan de moderne mens, die de 5000 jaar oude grafmonumenten uitsluitend als speelobject ziet. "Kom maar eens op een mooie zondag bij het hune­bed in Havelte. Je hebt het idee dat je naar een mierenhoop staat te kij­ken. Alles en iedereen klimt erop en krioelt eromheen", zo bericht de secretaris. Gevolg is dat er geen grassprietje meer groeit, zodat re­gen vrij spel heeft en het zand wegspoelt, waarin de grote stenen houvast vinden. "Zeker in deze drijfnatte zomer." En door deze ero­sie, zo zegt Van den Beemt, valt vandaag of morgen een draagsteen om waarna het hunebed in elkaar stort met grote kans op ongeluk­ken.

Ten bewijze van zijn stelling ver­wijst Van den Beemt naar het ar­cheologische monument van Carnac in het Franse Bretagne, wereld­beroemd om zijn rijen menhirs. Door erosie viel een aantal van die enorme stenen om, waarna de au­toriteiten besloten het terrein af te sluiten voor het publiek. Dat kan het monument nu alleen nog be­zichtigen vanachter hekken.

Met afgrijzen ziet Van den Beemt aan hoe er anno 2011 met de grafmonumenten wordt omgespron­gen. Jongelui stoken er onder het genot van een biertje een fijn vuur onder waardoor stenen scheuren, busreizigers smijten hun fiets er te­genaan en ouders zien vertederd toe hoe hun kinderen het hunebed als speeltuin gebruiken. 'Vrijwel niemand schijnt te beseffen dat we hier met een uniek stuk cultuurge­schiedenis te maken hebben. Onze hunebedden zijn ouder dan de pira­mides van Egypte. Het zijn be­graafplaatsen waar mensen net als wij met verdriet hun doden hebben bijgezet."

 

Foto’s: Recreatiedruk bij de hunebedden van Havelte (foto: FvdB).

 

Neolitische tunnelnetwerken onder gans Europa

Bron: www.archeo-nieuws.nl 05-08-2011   Blijkt dat onze voorouders van zo'n 12.000 jaar geleden fervente tunnelgravers waren. Volgens de Duitse archeoloog Dr. Heinrich Kusch is er bewijs dat zich onder honderden neolithische nederzettingen en nog op duizenden andere plaatsen verspreid over Europa een netwerk van tunnels zit. Sommige tunnelnetwerken zouden ook voorzien zijn van voorraadkamers en zitruimten. Voor alle duidelijkheid: de duizenden tunnelnetwerken zijn niet met elkaar verbonden.

Restauratie hunebed Emmen gaat week duren

Bron: DvhN 12 augustus  2011

 

Het zwaar beschadigde hunebed in de Emmerdennen in Emmen wordt naar verwachting dit najaar gerestaureerd. Dat gebeurt ter plekke door twee tot drie deskundigen. De klus gaat volgens Staatsbosbeheer ongeveer een week duren.

De grote deksteen van het hunebed in Emmen is in juli door brandstichting in twee stukken gebroken. Met hulp van een kraan, een hellingbaan en stalen pennen en epoxylijm worden de twee brokstukken weer aan elkaar vastgemaakt. De kosten worden geraamd op 15.000 tot 20.000 euro.

 

Een groot deel wordt zeer waarschijnlijk door de Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed vergoed."

 

 

Het restauratieplan is gemaakt door Anske de Boer (63) uit Franeker. De Fries heeft een gespecialiseerd adviesbureau. Dat is hij begonnen na een lange carrière als restauratiebeeldhouwer. "Mijn grootste en meest prestigieuze klus was de restauratie van het praalgraf van Willem van Oranje in de Grote Kerk in Delft."

 

 

In Nijmegen zijn zeldzame voetsporen gevonden.

 

Bron: ANP 11 augustus 2011

 

In de Waalsprong, aan de noordkant van de stad Nijmegen, zijn prehistorische voetstappen gevonden van een volwassene en een kind.

PREHISTORISCHE STAPPEN IN NIJMEGEN

 

Archeologen ontdekten de sporen in de oever van een geul die daar vroeger is geweest. De voetstappen zijn waarschijnlijk tussen 2500 en 1000 voor Christus achtergelaten.

De volwassene droeg vermoedelijk een soort schoen. In de buurt van de voetstappen zijn ook veel hoefafdrukken gevonden. Waarschijnlijk zijn die van dieren die in de geul gingen drinken.

 

 

 

Huizen uit IJzertijd kleurrijker dan gedacht

Archeologen in Saksen-Anhalt, een deelstaat in Duitsland, hebben na twee jaar werk een 2.600 jaar oude muur in elkaar gezet, waarna ze erachter kwamen dat die geverfd was in felle kleuren en patronen. De muur zou aantonen dat huizen uit de IJzertijd niet de saaie constructies waren zoals altijd gedacht werd.

Volgens de archeologen was de kleimuur een onderdeel van een levendige vesting uit de IJzertijd. “We weten nu dat de prehistorische tijden niet grijs waren, maar eerder dat de huizen kleurrijk geverfd waren,” aldus de Saksen-Anhalt staatsarcheoloog Harald Meller. Volgens hem was het ook de grootse muur uit de IJzertijd ooit gevonden ten noorden van de Alpen.

De muur is geverfd in voornamelijk rode, beige en witte kleuren. De prehistorische schilders gebruikten substanties als ijzeroxide voor pigmenten, wat het een rode okerkleur gaf. Het ontwerp toont typische versierende patronen van de IJzertijd, zoals driehoeken en S-vormige haken, maar ook symbolische karakters.

De muur is twee jaar geleden gevonden tijdens een opgraving op een locatie waar een nieuwe hogesnelheidslijn zou worden aangelegd, nabij het dorp Wennungen. De muur was in circa 1.500 stukken gebroken. Experts hebben de laatste twee jaar de muur als een enorme legpuzzel in elkaar weten te zetten. Het resultaat is een muuronderdeel van twee meter lang en 1,5 meter hoog.

Het Staatmuseum voor de Prehistorie in de Oost-Duitse stad Halle, pakweg 40 kilometer van de opgravinglocatie vandaan, heeft afgelopen maandag het gedeelte van de prehistorische kleimuur tentoongesteld.

Bron: thelocal.de en www.archeologieonline.nl

17 november a.s. Lezing Valsheid in Gesteente door Frans de Vries
Programma >>

 

In de lezing gaat archeoloog Frans de Vries in op de vraag of de nog steeds omstreden Drentse vuistbijlen van Tjerk Vermaning stammen uit de tijd van de Neanderthaler of vervalsingen zijn. Zoals bekend vond Tjerk Vermaning de vuistbijlen naar zijn zeggen onder anderen te Hijken en Hoogersmide.

Na vele jaren onderzoek door een team deskundigen worden voor het eerst tijdens deze lezing de volledige onderzoeksresultaten gepresenteerd en wordt het onderzoek naar de aard van de vuistbijlen stap voor stap toegelicht.

Eén van de omstreden vuistbijlen van Tjerk Vermaning: de Leemdijkbijl (foto: ToonBeeld/Frans de Vries © - www.toonbeeld.com)

Frans de Vries is mede oprichter van de archeologische website Archeoforum en als archeoloog gespecialiseerd in het Paleolithicum (oude steentijd). Hij maakt deel uit van een groep van zeven onderzoekers die werken aan de uitgave van een boek over het onderzoek en de aard van de artefacten van Tjerk Vermaning.

 

boekomslag

ontwerp: ToonBeeld - www.toonbeeld.com